Zapalenie pochewki ścięgna nadgarstka

Ból nadgarstka może początkowo pojawiać się wyłącznie podczas podnoszenia cięższego przedmiotu, odkręcania słoika albo chwytania telefonu. Z czasem zaczyna towarzyszyć prostym czynnościom: zapinaniu guzików, pisaniu, pracy przy komputerze czy opiece nad dzieckiem. Jedną z możliwych przyczyn takich dolegliwości stanowi zapalenie pochewki ścięgna nadgarstka, szczególnie gdy ból koncentruje się po stronie kciuka.

Pod tą nazwą kryje się grupa problemów dotyczących pochewek, czyli struktur otaczających ścięgna i ułatwiających ich płynne przesuwanie. Najczęściej pacjenci mają na myśli zespół de Quervaina. Schorzenie obejmuje ścięgna przebiegające przez pierwszy przedział prostowników nadgarstka i odpowiadające za ruchy kciuka.

W codziennym języku często mówimy o stanie zapalnym. W praktyce lekarz może stwierdzić również pogrubienie pochewki, zwężenie kanału oraz utrudnione przesuwanie ścięgien. Dlatego trafne rozpoznanie wymaga oceny anatomicznej i funkcjonalnej, a nie wyłącznie stwierdzenia, że „nadgarstek boli od przeciążenia”.

Czym jest zapalenie pochewki ścięgna nadgarstka?

  • Ścięgna łączą mięśnie z kośćmi i przenoszą siłę potrzebną do wykonywania ruchów. W okolicy nadgarstka przebiegają przez wąskie kanały, w których otaczają je pochewki ścięgniste. Zdrowa pochewka zmniejsza tarcie i umożliwia swobodne przesuwanie ścięgna podczas ruchu ręki.
  • Gdy w obrębie pochewki pojawia się obrzęk, pogrubienie albo zwężenie, ścięgno zaczyna przesuwać się z większym oporem. Pacjent może odczuwać ból, tkliwość, przeskakiwanie lub ograniczenie ruchomości. Dolegliwości nasilają czynności wymagające chwytania, skręcania nadgarstka oraz powtarzalnych ruchów kciuka.
  • Problem nie zawsze wynika z jednorazowego urazu. Często rozwija się stopniowo, dlatego pacjent nie potrafi wskazać konkretnego momentu jego powstania.
  • Zespół de Quervaina dotyczy dwóch ścięgien po stronie kciuka: odwodziciela długiego kciuka oraz prostownika krótkiego kciuka. Przebiegają one wspólnie w pierwszym przedziale prostowników nadgarstka.
  • Jeżeli pochewka i otaczające ją tkanki ulegają pogrubieniu, ścięgna tracą przestrzeń potrzebną do swobodnego ruchu. Powstaje bolesne tarcie, które pacjent odczuwa przy odwodzeniu kciuka, chwytaniu przedmiotów lub odchylaniu nadgarstka.
  • Ból po stronie kciuka nie zawsze oznacza zespół de Quervaina. Podobne dolegliwości mogą wystąpić przy zmianach zwyrodnieniowych stawu u podstawy kciuka, urazie kości łódeczkowatej, podrażnieniu nerwu, ganglionie lub innym schorzeniu ścięgien. Właśnie dlatego samodzielne rozpoznanie na podstawie lokalizacji bólu może prowadzić do niewłaściwego postępowania.

Objawy zapalenia pochewki ścięgna nadgarstka

  • Najbardziej charakterystyczny objaw zespołu de Quervaina stanowi ból w okolicy podstawy kciuka i promieniowej strony nadgarstka. Może pojawiać się nagle, ale często narasta stopniowo.
  • Początkowo pacjent odczuwa go podczas określonych czynności. Dolegliwości mogą nasilać: chwytanie kubka lub butelki, podnoszenie torby, odkręcanie słoika, używanie nożyczek, pisanie na telefonie, ruchy myszką komputerową, podnoszenie dziecka, ćwiczenia z obciążeniem, praca z narzędziami.
  • Ból może promieniować w stronę kciuka albo przedramienia. U części osób utrzymuje się także w spoczynku, zwłaszcza gdy schorzenie trwa długo i pacjent nadal obciąża rękę.
  • W okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej może pojawić się niewielki obrzęk. Miejsce staje się tkliwe na dotyk, a ruchy kciuka wywołują wyraźny dyskomfort.
  • Niektórzy pacjenci opisują: uczucie tarcia pod skórą, przeskakiwanie ścięgna, osłabienie chwytu, trudność w utrzymaniu cięższego przedmiotu, ból przy zaciskaniu dłoni, ograniczenie swobodnego poruszania kciukiem.
  • Osłabienie chwytu często nie wynika z uszkodzenia mięśni. Organizm odruchowo ogranicza siłę, ponieważ mocniejsze zaciśnięcie dłoni zwiększa ból.

Przyczyny zapalenia pochewki ścięgna nadgarstka

  • Zapalenie pochewki ścięgna często łączy się z wielokrotnym wykonywaniem podobnych ruchów. Długotrwałe chwytanie, zaciskanie dłoni, skręcanie nadgarstka oraz intensywna praca kciuka zwiększają obciążenie pierwszego przedziału prostowników.
  • Problem może dotyczyć osób pracujących przy komputerze, fryzjerów, muzyków, masażystów, mechaników, pracowników produkcji oraz osób wykonujących prace manualne. Pojawia się także u sportowców, zwłaszcza przy ćwiczeniach angażujących uchwyt i stabilizację nadgarstka.
  • Sama aktywność zawodowa nie przesądza jednak o rozpoznaniu. Duże znaczenie mają technika pracy, czas trwania obciążenia, regeneracja oraz indywidualna budowa anatomiczna.
  • Dolegliwości po stronie kciuka często występują u rodziców niemowląt. Wielokrotne podnoszenie dziecka pod pachami, przy jednoczesnym odchyleniu kciuka i nadgarstka, może silnie obciążać ścięgna.
  • Problem pojawia się zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn opiekujących się dzieckiem. U kobiet w okresie ciąży oraz po porodzie dodatkowe znaczenie mogą mieć zmiany hormonalne i zatrzymywanie płynów.
  • W takiej sytuacji całkowite zaprzestanie podnoszenia dziecka zwykle nie wchodzi w grę. Lekarz lub terapeuta może jednak wskazać mniej obciążający sposób chwytania, dobrać ortezę i zaplanować leczenie możliwe do pogodzenia z codzienną opieką.
  • Dolegliwości mogą rozwinąć się po urazie nadgarstka, złamaniu dalszego końca kości promieniowej albo zabiegu w tej okolicy. Na przesuwanie ścięgien wpływają również blizny, gangliony, zwapnienia oraz różnice anatomiczne w budowie przedziału.
  • Zapalenie pochewek może towarzyszyć chorobom reumatologicznym i metabolicznym. W niektórych przypadkach wymaga więc szerszej diagnostyki, szczególnie gdy pacjent odczuwa ból w kilku stawach, ma poranną sztywność lub nawracające obrzęki.

Jak diagnozuje się zapalenie pochewki ścięgna nadgarstka?

  • Diagnostyka rozpoczyna się od rozmowy o objawach. Lekarz pyta o lokalizację bólu, czas jego trwania, wcześniejsze urazy, charakter pracy, aktywność sportową oraz choroby współistniejące.
  • Następnie ocenia nadgarstek i kciuk. Sprawdza obrzęk, tkliwość, zakres ruchu, siłę chwytu i reakcję na określone ruchy. Może wykonać testy prowokacyjne, w tym odpowiednio przeprowadzony test Finkelsteina.
  • Pacjent nie powinien wielokrotnie wykonywać bolesnych testów samodzielnie. Zbyt intensywne zginanie nadgarstka może nasilić dolegliwości, a dodatni wynik nie zastępuje badania lekarskiego.
  • W typowym przypadku lekarz może rozpoznać zespół de Quervaina na podstawie wywiadu i badania klinicznego. USG nadgarstka pomaga jednak dokładnie ocenić ścięgna, pochewkę, obecność płynu, pogrubienie tkanek i budowę pierwszego przedziału prostowników.
  • Badanie może również ujawnić przegrodę dzielącą przedział na mniejsze kanały. Taki wariant anatomiczny ma znaczenie przy planowaniu iniekcji lub zabiegu, ponieważ każde ścięgno może przebiegać w osobnej przestrzeni.

Leczenie zapalenia pochewki ścięgna nadgarstka

  • Pierwszym elementem leczenia często staje się modyfikacja czynności, które wywołują ból. Nie chodzi zawsze o całkowite unieruchomienie ręki. Lekarz może zalecić czasowe ograniczenie chwytania, skręcania i długotrwałego odchylania kciuka.
  • Pomocna bywa orteza stabilizująca nadgarstek i kciuk. Powinna ograniczać ruchy drażniące ścięgna, ale nie uciskać skóry ani nerwów. Sam stabilizator nadgarstka, który pozostawia kciuk całkowicie swobodny, może nie zapewnić wystarczającego odciążenia.
  • Czas noszenia ortezy zależy od nasilenia objawów oraz planu leczenia. Zbyt długie i niekontrolowane unieruchomienie może prowadzić do sztywności oraz osłabienia mięśni.
  • Lekarz może zalecić leki przeciwbólowe lub przeciwzapalne, uwzględniając choroby współistniejące, przyjmowane preparaty i przeciwwskazania. Pacjent nie powinien przez wiele tygodni stosować ich bez kontroli, zwłaszcza jeśli dolegliwości nie ustępują.
  • Fizjoterapia może obejmować pracę nad zakresem ruchu, napięciem tkanek, ergonomią oraz stopniowym powrotem do obciążeń. Program należy dopasować do etapu choroby. Intensywne ćwiczenia rozciągające wykonywane w ostrej fazie mogą zwiększać ból.
  • Duże znaczenie ma również analiza czynności, które wywołały problem. Bez zmiany sposobu pracy albo techniki podnoszenia objawy mogą powrócić po zakończeniu terapii.

Powrót do sprawności po leczeniu

  • Ustąpienie bólu nie oznacza, że ręka od razu toleruje pełne obciążenie. Powrót do pracy manualnej, treningu albo intensywnej opieki nad dzieckiem powinien przebiegać stopniowo.
  • Lekarz lub fizjoterapeuta może zalecić ćwiczenia poprawiające ruchomość, siłę chwytu i kontrolę kciuka. Tempo rehabilitacji zależy od zastosowanej metody leczenia oraz reakcji tkanek.
  • Po zabiegu operacyjnym pacjent otrzymuje instrukcje dotyczące pielęgnacji rany, poruszania palcami i kontroli. Nie należy samodzielnie przyspieszać treningu siłowego ani masować świeżej blizny bez zaleceń.
  • Nie każdemu przypadkowi można zapobiec, ale warto zmniejszyć powtarzalne przeciążenia. Pomagają w tym: częste, krótkie przerwy podczas pracy ręcznej, zmiana sposobu chwytania przedmiotów, używanie obu rąk przy podnoszeniu ciężaru, utrzymywanie nadgarstka w możliwie neutralnej pozycji, dostosowanie myszy, klawiatury i narzędzi, stopniowe zwiększanie obciążeń treningowych, reagowanie na pierwsze objawy zamiast pracy mimo bólu.
  • Ergonomia nie polega na znalezieniu jednej idealnej pozycji na cały dzień. Ręka lepiej toleruje zmienność ruchu niż długotrwałe utrzymywanie tego samego ustawienia.

Zapalenie pochewki ścięgna nadgarstka a inne choroby ręki

  • Oba schorzenia dotyczą nadgarstka, ale wywołują inne objawy. W zespole de Quervaina dominuje ból po stronie kciuka, nasilany ruchem i chwytaniem.
  • Zespół cieśni nadgarstka wiąże się przede wszystkim z uciskiem nerwu pośrodkowego. Pacjent może odczuwać drętwienie kciuka, palca wskazującego i środkowego, nocne mrowienie oraz osłabienie precyzyjnego chwytu.
  • Oba problemy mogą występować jednocześnie, dlatego lekarz ocenia zarówno ścięgna, jak i funkcję nerwów.
  • Zmiany zwyrodnieniowe stawu u podstawy kciuka również powodują ból podczas chwytania, odkręcania i ściskania. Dolegliwości lokalizują się jednak nieco inaczej, a badanie ujawnia ból związany z pracą stawu.
  • Leczenie obu schorzeń przebiega odmiennie. Zastosowanie terapii przeznaczonej dla pochewki ścięgna nie rozwiąże problemu wynikającego ze zwyrodnienia stawu.
  • Zespół skrzyżowania może wywoływać ból po stronie promieniowej, ale zwykle pojawia się on nieco wyżej, na grzbietowej części przedramienia. Często występuje u osób wykonujących powtarzalne ruchy prostowania nadgarstka.
  • Dokładne badanie lokalizacji tkliwości oraz USG pomagają odróżnić ten problem od zespołu de Quervaina.

Diagnostyka i chirurgia ręki w HANDPROJECT w Gdańsku

  • W HANDPROJECT konsultacje z zakresu chirurgii ręki prowadzi dr n. med. Dawid Mrozik, specjalista zajmujący się problemami ręki, nadgarstka, przedramienia i łokcia. Pacjent trafia do jednego lekarza, który przeprowadza badanie, analizuje dokumentację i dobiera dalsze postępowanie.
  • Takie podejście pozwala spojrzeć na ból nadgarstka w szerszym kontekście. Lekarz ocenia nie tylko bolesne miejsce, lecz także zakres ruchu kciuka, siłę dłoni, funkcję nerwów oraz możliwe następstwa wcześniejszych urazów.
  • W przypadku podejrzenia zespołu de Quervaina szczególne znaczenie ma różnicowanie go z innymi schorzeniami po stronie promieniowej nadgarstka.
  • Wcześniejsza ocena pozwala ustalić, czy problem rzeczywiście dotyczy pochewki ścięgna, czy ma inne źródło. Pacjent może dzięki temu rozpocząć leczenie odpowiadające przyczynie dolegliwości, zamiast przez kolejne tygodnie stosować przypadkowe maści, stabilizatory i ćwiczenia.

Bądźmy w kontakcie

Adres